Koniec podwójnej kary: Biała lista i split payment przestają zabierać koszty od 2027 roku
Uchwalone i pewne zmiany w ustawach o PIT i CIT od 1 stycznia 2027 r. likwidują jedną z najbardziej bezwzględnych sankcji podatkowych w polskim obrocie gospodarczym – utratę prawa do kosztów podatkowych za pomyłki przy przelewach B2B. Przez lata polscy przedsiębiorcy funkcjonowali w realiach podwójnego ryzyka: błąd w weryfikacji rachunku bankowego lub przeoczenie adnotacji o podzielonej płatności groziły nie tylko konsekwencjami w VAT, ale też automatycznym wyrzuceniem wydatku z kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym.
Co dokładnie zmienia się od 1 stycznia 2027 r.?
Nowe zasady obejmują transakcje o wartości przekraczającej 15 000 zł, dokonywane pomiędzy przedsiębiorcami b2b. Poniższe zestawienie przedstawia bilans nadchodzących zmian:
| Rodzaj transakcji (powyżej 15 000 zł) | Stan prawny do 31.12.2026 r. | Nowy stan prawny od 01.01.2027 r. |
|---|---|---|
| Zapłata bez pośrednictwa rachunku płatniczego (gotówka) | Brak KUP | Brak KUP, bez zmian |
| Przelew na rachunek spoza wykazu (Biała lista – art. 96b ust. 1 ustawy o VAT) | Brak KUP | Koszt podatkowy zachowany |
| Zapłata z pominięciem MPP mimo adnotacji na fakturze | Brak KUP | Koszt podatkowy zachowany |
Główna korzyść dla firm jest oczywista: od 2027 roku przelanie środków na konto spoza białej listy lub zwykły przelew zamiast split payment nie pozbawiają już prawa do kosztu w podatku dochodowym (PIT i CIT). Przedsiębiorcy nie będą musieli w pośpiechu wysyłać zawiadomień do urzędu skarbowego wyłącznie po to, by ratować koszt.
Jednocześnie warto pamiętać o twardym wyjątku: gotówka nadal nie stanowi kosztu. Jeśli płatność za fakturę powyżej 15 000 zł zostanie uregulowana gotówką, wydatek ten w dalszym ciągu nie trafi do kosztów podatkowych.
Ile realnie kosztuje pomyłka? Praktyczny przykład
Różnicę w portfelu przedsiębiorcy najlepiej widać na konkretnej kalkulacji.
Scenariusz:
Firma projektowa zamawia partię stacji roboczych i laptopów do biura. Dystrybutor elektroniki wystawia fakturę na kwotę 50 000 zł netto + 11 500 zł VAT (łącznie 61 500 zł brutto) z obowiązkową adnotacją „mechanizm podzielonej płatności”. Osoba realizująca przelew w pośpiechu puszcza całe 61 500 zł standardowym przelewem, pomijając MPP.
Tak wygląda porównanie konsekwencji finansowych tego błędu przed i po wejściu w życie nowych przepisów:
| Skutek finansowy błędu | Faktura wystawiona do końca 2026 r. | Faktura wystawiona od 2027 r. |
|---|---|---|
| Podatek dochodowy (brak KUP) | 0 zł w KUP – | 50 000 zł w KUP |
| Sankcja VAT 30% (art. 108a ust. 7 ustawy o VAT) | 3 450 zł (30% z kwoty 11 500 zł VAT) | 3 450 zł (sankcja bez zmian) |
O czym wciąż trzeba pamiętać?
Choć reforma w podatkach dochodowych to krok w dobrą stronę, nie oznacza to pełnej bezkarności przy rozliczeniach:
- Sankcja 30% w VAT nadal obowiązuje: Przepis art. 108a ust. 7 ustawy o VAT nie zniknął, więc wysokość sankcji pozostaje bez zmian. Za pominięcie mechanizmu podzielonej płatności urząd skarbowy nadal może nałożyć sankcję wynoszącą 30% kwoty podatku VAT z danej faktury.
- Koło ratunkowe w VAT wciąż chroni: Sankcji VAT nie będzie, jeśli dostawca rozliczył cały VAT z tej faktury na podstawie art. 108a ust. 8 ustawy o VAT.
- Liczy się data wystawienia dokumentu: Różnica w konsekwencjach opiera się na tym, czy faktura pochodzi z 2026 r., czy już z 2027 r., kiedy to zaczną obowiązywać nowe przepisy.
Od 2027 roku błędy płatnicze przestają być problemem podatku dochodowego, a uwaga działów księgowych i finansowych będzie mogła skupić się wyłącznie na poprawności rozliczeń w VAT.