Formy opodatkowania w branży medycznej
Wybór formy opodatkowania to fundamentalna decyzja finansowa dla każdego lekarza prowadzącego Indywidualną Praktykę Lekarską (IPL) lub pracującego na kontrakcie B2B. Rok 2026 przyniósł stabilizację przepisów podatkowych – nie weszły w życie zapowiadane wcześniej rewolucyjne zmiany w składce zdrowotnej. Oznacza to, że zasady gry są znane i przewidywalne. Nie ma jednej „najlepszej” formy opodatkowania dla całej branży medycznej. Wybór między ryczałtem, podatkiem liniowym a skalą podatkową to czysta matematyka, zależna od Twojego modelu biznesowego, wysokości kosztów i sytuacji rodzinnej. Prowadzący działalność gospodarczą lekarze mogą wybrać jedną z trzech form opodatkowania: zasady ogólne (skala podatkowa 12% i 32%), podatek liniowy 19% lub ryczałt ewidencjonowany 14%. Co jest najbardziej opłacalne pod kątem podatku oraz składki zdrowotnej sprawdzisz na naszym kalkulatorze.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (Stawka 14%)
Ryczałt to obecnie najpopularniejsza forma opodatkowania wśród lekarzy „kontraktowych”. Jego istota polega na prostocie: podatek płaci się od przychodu, bez możliwości pomniejszania go o koszty uzyskania przychodu.
Jak to działa w 2026 r.?
Lekarze świadczący usługi w zakresie opieki zdrowotnej (PKWiU 86) są objęci stawką 14% od przychodu. Składka zdrowotna jest zryczałtowana i zależy od jednego z trzech progów przychodowych (do 60 tys., 60-300 tys., powyżej 300 tys. zł rocznie). Możliwe jest odliczenie 50% zapłaconych składek zdrowotnych od przychodu.
Plusy (Korzyści)
-
Niska efektywna stopa opodatkowania: Przy wysokich zarobkach i braku kosztów, 14% od przychodu jest często najtańszą opcją.
-
Przewidywalna składka zdrowotna: Po przekroczeniu 300 tys. zł przychodu rocznie składka zdrowotna „zatrzymuje się” na stałym poziomie (tzw. trzeci próg) i nie rośnie wraz z dalszym wzrostem zarobków.
-
Prostota księgowa: Brak konieczności szczegółowego ewidencjonowania faktur kosztowych.
Minusy (Ryzyka)
-
Brak możliwości odliczania kosztów (KUP): To największa wada. Rata leasingowa za drogi samochód, paliwo, wynajem gabinetu, zakup USG czy kosztowne szkolenia – nic z tego nie obniży Twojego podatku.
-
Brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem: Ryczałt wyklucza tę preferencję, co może być dotkliwe, jeśli małżonek nie pracuje lub zarabia mało.
-
Brak ulgi na dzieci: Nie odliczysz ulgi prorodzinnej od podatku ryczałtowego.
-
Wysoka składka zdrowotna przy niskich przychodach: W pierwszym i drugim progu składka zdrowotna jest relatywnie wysokim obciążeniem procentowym.
Dla kogo jest Ryczałt?
To idealne rozwiązanie dla lekarzy pracujących na kontraktach w szpitalach lub przychodniach, którzy osiągają wysokie przychody (szczególnie pow. 25 tys. zł miesięcznie), ale ich koszty własne są minimalne (poniżej 10-15% przychodu).
Podatek Liniowy (Stawka 19%)
Podatek liniowy to forma opodatkowania dochodu (przychód minus koszty). Cechuje się stałą stawką podatku, niezależnie od wysokości osiągniętego dochodu.
Jak to działa w 2026 r.?
Podatek wynosi 19% od dochodu. Składka zdrowotna wynosi 4,9% od dochodu. Istnieje możliwość odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej od dochodu, ale tylko do ustalonego rocznego limitu (który jest waloryzowany, w 2026 r. wynosił 14 100 zł).
Plusy (Korzyści)
-
Pełne odliczenie kosztów (KUP): Każdy wydatek związany z działalnością (leasing samochodu, paliwo, sprzęt medyczny, gabinet, edukacja) pomniejsza dochód, a więc i podatek.
-
Brak progu podatkowego 32%: Niezależnie od tego, czy zarobisz 200 tys., czy milion złotych, stawka PIT to zawsze 19%. Chroni to przed wejściem w drugi próg podatkowy.
-
Niższa składka zdrowotna niż na skali: 4,9% jest stawką znacznie korzystniejszą niż 9% na zasadach ogólnych.
Minusy (Ryzyka)
-
Składka zdrowotna bez górnego limitu: Choć stawka to „tylko” 4,9%, to jest ona liczona od dochodu bez żadnego „sufitu”. Przy bardzo wysokich dochodach staje się ona potężnym obciążeniem.
-
Brak kwoty wolnej od podatku: Podatek płaci się od pierwszej złotówki dochodu.
-
Brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem i ulg na dzieci: Podobnie jak przy ryczałcie, tracisz te przywileje.
Dla kogo jest Podatek Liniowy?
To opcja dla „lekarzy-inwestorów”. Jest korzystna, jeśli generujesz wysokie koszty działalności (np. prowadzisz własną klinikę, masz wysoki leasing, amortyzujesz drogi sprzęt) lub Twoje dochody są na tyle wysokie, że na skali podatkowej szybko wpadłbyś w próg 32%, a jednocześnie ryczałt nie opłaca się ze względu na koszty.
Skala Podatkowa (Zasady Ogólne – 12% i 32%)
To podstawowa forma opodatkowania dochodu, która jest „domyślna” dla każdego przedsiębiorcy. Najmniej popularna w branży medycznej.
Jak to działa w 2026 r.?
Podatek jest progresywny. Do 120 000 zł dochodu rocznie stawka wynosi 12% (minus kwota zmniejszająca podatek). Nadwyżka ponad 120 000 zł opodatkowana jest stawką 32%. Największym obciążeniem jest tu składka zdrowotna, która wynosi 9% od dochodu i nie podlega żadnemu odliczeniu od podatku.
Plusy (Korzyści)
-
Kwota wolna od podatku: 30 000 zł dochodu rocznie jest zwolnione z PIT.
-
Wspólne rozliczenie z małżonkiem: To największy atut. Jeśli małżonek nie pracuje lub zarabia mało, wspólne rozliczenie pozwala „podwoić” pierwszy próg podatkowy i kwotę wolną, co daje ogromne oszczędności.
-
Ulgi podatkowe: Możliwość skorzystania z ulgi na dzieci (prorodzinnej) i innych odliczeń od dochodu/podatku.
-
Pełne odliczenie kosztów (KUP).
Minusy (Ryzyka)
-
Bardzo droga składka zdrowotna: 9% od dochodu, bez możliwości odliczenia i bez górnego limitu, to najwyższe obciążenie składkowe ze wszystkich form.
-
Drugi próg podatkowy (32%): Dla większości lekarzy próg 120 000 zł dochodu jest przekraczany bardzo szybko, co drastycznie podnosi opodatkowanie nadwyżki.
Dla kogo jest Skala Podatkowa?
W 2026 roku skala opłaca się lekarzom tylko w specyficznych sytuacjach:
-
Dopiero rozpoczynają działalność i ich dochody są niskie (nie przekraczają znacząco 120 tys. zł rocznie).
-
Mają wysokie dochody, ale mogą skorzystać ze wspólnego rozliczenia z niepracującym małżonkiem (co pozwala „uciec” przed stawką 32%, choć nie chroni przed składką zdrowotną 9%).
Podsumowanie
Wybór formy opodatkowania w 2026 roku nie jest kwestią intuicji, lecz chłodnej kalkulacji.
-
Wybierz Ryczałt 14%, jeśli Twoim priorytetem jest maksymalizacja dochodu netto przy minimalnych kosztach własnych (model kontraktowy).
-
Wybierz Podatek Liniowy 19%, jeśli intensywnie inwestujesz w rozwój praktyki i generujesz wysokie koszty, które chcesz „wrzucić w firmę”.
-
Wybierz Skalę Podatkową, tylko jeśli Twoje dochody są niskie lub kluczowe jest dla Ciebie wspólne rozliczenie z małżonkiem, które zrekompensuje wysoką składkę zdrowotną.
Zalecamy, aby przed podjęciem ostatecznej decyzji przeprowadzić symulację podatkową uwzględniającą Twoje prognozowane przychody i koszty na rok 2026.
Tabela porównawcza: Ryczałt 14% vs. Liniowy vs. Skala
| Skala podatkowa | Podatek liniowy | Ryczałt | |
| Podstawa podatku | Dochód | Dochód | Przychód |
| Stawka podatku | 12% do 120tys i 32% powyżej | 19% | 14% |
| Rozliczanie kosztów | Tak | Tak | Nie |
| Składka zdrwotna | 9% dochodu | 4,9% dochodu | Roczne przychody do 60tys – 498,35złmc; powyżej 60tys do 300tys – 830,58zł/mc; powyżej 300tys – 1495,04zł/mc |
| Kwota wolna od podatku | 30 000 zł | Brak | Brak |
| Odliczanie składki zdrowotnej | Nie | Tak max 14100zł w 2026 roku | 50% |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem | Tak | Nie | Nie |
| Dla kogo najlepsze? | Niskie dochody, poniżej progu podatkowego | Wysoki przychód i wysokie koszty | Niskie koszty firmowe, duże przychody |
Współpraca z byłym pracodawcą
Na przykładzie przedstawię jakie formy opodatkowania są możliwe do wyboru, jeżeli lekarz będzie współpracować z byłym pracodawcą. Lekarz prowadzi działalność od 2020 roku i jednocześnie pracuje na etacie w szpitalu. Poza godzinami etatowymi pracuje w kilku przychodniach. Ponieważ w żadnej z tych przychodni nie był zatrudniony na umowę o pracę, może w tym momencie mieć dowolną formę opodatkowania. Dodam, że jeżeli w którejś przychodni wcześniej był zatrudniony na umowę zlecenie – nie jest to negatywna przesłanka dotycząca wyboru formy opodatkowania. Nadal może wybrać dowolną formę opodatkowania.
W roku 2023 pojawia się możliwość zmiany formy współpracy z umowy o pracę na kontrakt b2b. Dla pełnego zobrazowania sytuacji pokażę wszystkie możliwe scenariusze, rozpoczęcie współpracy z byłym pracodawcą w trakcie roku, od nowego roku i co się stanie w zależności od formy opodatkowania wybranej już wcześniej tj. na cały 2023 rok.
Współpraca z byłym pracodawcą a ryczałt
Przykład 1. W roku 2023 wybrana forma opodatkowania to ryczałt ewidencjonowany. Lekarz zdecydował się zakończyć umowę o pracę ze szpitalem 30 czerwca. Od 1 lipca współpracuje już na kontrakcie b2b. Pierwsza faktura za miesiąc lipiec zostanie wystawiona 31 lipca. Ustawa wyraźnie wskazuje, że jeżeli podatnik prowadzący działalność, który wybrał opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych uzyska z tej działalności przychody (…) ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy (…) traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i, poczynając od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego, opłaca podatek dochodowy na ogólnych zasadach. Czyli w 2023 roku podatnik za okres styczeń-czerwiec był opodatkowany na ryczałcie, od lipca do grudnia działalność już musi być na zasadach ogólnych. Za przychody/dochody z działalności gospodarczej będzie musiał złożyć dwa zeznania roczne. W roku 2024 będzie już mógł zmienić formę opodatkowania na podatek liniowy ale jeszcze nie na ryczałt. Ryczałt będzie możliwy od 2025 roku.
Współpraca z byłym pracodawcą a podatek liniowy
Przykład 2. W roku 2023 lekarz wybrał opodatkowanie działalności podatkiem liniowym. Do końca czerwca był też zatrudniony na etacie w szpitalu. Rozwiązał stosunek pracy i od lipca współpracuje ze szpitalem na kontrakcie b2b. Przesłanki negatywne dotyczące opodatkowania liniowego znajdziemy w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 9a ust 3. Jeżeli podatnik, który wybrał sposób opodatkowania (podatek liniowy), uzyska z działalności gospodarczej (…) ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik (…) wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym – w ramach stosunku pracy (…) podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania (podatek liniowy) i jest obowiązany do wpłacenia zaliczek od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonych przy zastosowaniu skali podatkowej. Jest dużo gorzej niż w przykładzie 1. Rozpoczęcie współpracy z byłym pracodawcą w trakcie roku powoduje konieczność przeliczenia dochodów od początku roku wg skali podatkowej co w większości przypadków oznacza próg podatkowy i 32% podatek. W roku 2024 będzie już możliwość rozliczania się podatkiem liniowym, ponieważ przesłanka negatywna mówi o „wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym”.
Przykład 3. Lekarz a forma opodatkowania w roku po zakończonej umowie o pracę. Lekarz postanawia zakończyć stosunek pracy w szpitalu z dniem 31 grudnia 2023 roku. Od 1 stycznia 2024 będzie współpracować ze szpitalem na kontrakcie b2b. Ponieważ do praca na rzecz byłego pracodawcy trzeba przeanalizować przesłanki negatywne. Dla opodatkowania ryczałtem negatywna przesłanka mówi o współpracy z byłym pracodawcą w „roku poprzedzającym rok podatkowy lub wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym”. Rokiem podatkowym, z przykładu jest rok 2024 – czyli zgodnie z ustawą jest to rok poprzedzający. W 2024 nie może być opodatkowany ryczałtem. Taka możliwość będzie w roku 2025. A czy w 2024 roku może być opodatkowany podatkiem liniowym? Tak, może bo przesłanka negatywna dotycząca podatku liniowego mówi tylko o „wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym – w ramach stosunku pracy (…) podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania (podatek liniowy)„. Stosunek pracy był w 2023 więc w 2024, nowym już roku może wybrać podatek linowy.
Ile kosztuje księgowość dla lekarzy
ZAKŁADANIE DZIAŁALNOŚCI
Zawsze bezpłatnie-
pomoc we wniosku do CEIDG
-
wybór formy opodatkowania
-
zgłoszenie do ZUS
-
rejestracja do VAT
-
pełnomocnictwo do CEIDG, US, ZUS
KSIĘGOWOŚĆ ONLINE
Najlepszy wybór-
księgowanie do 50 dokumentów
-
dedykowana księgowa
-
księgi podatkowe KPIR, ryczałt
-
rejestry VAT, JPK, e-deklaracje
-
pełna obsługa ZUS
FAKTUROWANIE ONLINE
Nowoczesne i wygodne-
wszystkie rodzaje faktur
-
wysyłka faktur bezpośrednio z programu
-
obsługa z komputera lub smartfona
-
gotowe na KSeF 2026!
-
monitoring płatności